Tarama Testleri

TARAMA TESTLERİ

Tarama Testleri; fetusun kromozom bozukluğu riskini araştıran testlerdir. Özellikle Down Sendromu ya da Mongolizm denen kromozom bozukluğu araştırılmaktadır.

Bu sendromu taşıyan bebeklerde zeka geriliği olduğu için, yaygın olarak halk tarafından kullanılan “zeka testi” adı buradan gelmektedir. Düşünüldüğünün aksine, bebeğin zeka düzeyini belirleyen testler değildir.

Anne kanında PAPP-A ve serbest b-hCG adı verilen iki hormonun ölçülmesi ile yapılan bir risk oranına dayanmaktadır. Ense şeffaflığı ve ikili test ile taramanın güvenilirliği %80-85’lere kadar çıkar.

İkili Tarama Testi;

Son zamanlarda bebeğin burun kemiğini, idrar torbasının çapını ölçüme ilave etmenin güvenilirliği arttırdığı iddia edilmektedir. Bu testlerin tümüne İkili Tarama Testi denir. Test sonucu sadece olası risklerden bahseder.

Bu testlerden en önemlisi; birinci trimester tarama testi de denilen 11-14 hafta arası yapılan Ense Şeffaflığı Testidir..  Her bebeğin ensesinde bir miktar şeffaflık vardır. Haftası ile de alakalı olmak kaydı ile genellikle 3 mm’den daha kalın ense şeffaflığı olan bebekler riskli olarak kabul edilir. Sadece ense şeffaflığına bağlı olarak risk taraması yapmanın güvenilirliği %60-70 civarındadır.   İkili testin avantajları arasında gebeliğin daha erken bir döneminde yapılması ve anormal bir sonuç durumunda daha fazla tanısal test seçeneğinin (Koryon Villus Örneklemesi (CVS), Amniyosentez) olması, anomalili bebek durumunda ise gebelik sonlandırılmasının daha erken bir dönemde yapılabilmesidir.Ayrıca testin duyarlılığı üçlü test ile karşılaştırıldığında daha yüksek olarak rapor edilmektedir.

Çoğul gebeliklerde üçlü testin güvenilirliğini yitirmesi ense şeffaflığı testinin yapılması gerektiği anlamına gelir. Yani çoğul gebelikte güvenebileceğimiz yegane test “Birinci Trimester Tarama Testidir.” Testin en önemli dezavantajı ise nöral tüp defektlerini saptayamamasıdır. Yani birinci trimester tarama testi yaptırıldığında 16-18 haftalar arasında Spina Bfida Taraması yaptırmaya ihtiyaç duyulabilir.

Üçlü Tarama Testi;

Diğeri ise 16-18 hafta arasında yapılan Üçlü Tarama Testidir. Üçlü test 16-18 haftalar arasında, anne kanında Alfa-fetoprotein (AFP), β -hCG ve u-Estradiolölçümlerine dayanarak yapılan bir risk hesaplamasıdır. Üçlü test ile ikili testten farklı olarak; “Nöral Tüp Defekt Riski” de belirlenebilmektedir. Genel olarak üçlü test ile Down Sendromu olan bebeklerin %60’ı, üçlü test ve ultrasonografide anomali taraması ile ise %85’i yakalanabilmektedir. Bazı çalışmalarda üçlü testte çalışılan hormonlardan b -hCG’nin daha önemli olduğu ifade edilmiştir.

Son zamanlarda kanda üçlü teste ek olarak İnhibin-A düzeylerine de bakılarak(Dörtlü Quadriple Test) Dörtlü Test’in duyarlılığının arttığı gösterilmiştir. Birinci trimester taraması yaptırıldıysa üçlü tarama testini yaptırmak yanlış olmaz ancak genellikle gerek yoktur. Üçlü test yerine 16-18 hafta arasında anne kanından AFPdüzeyine bakılarak nöral tüp defekti taraması yapılması yeterli olur.

Şeker Yüklemesi Testi;

Bunların yanı sıra 20-23 hafta arasında ikinci düzey ultrasonografi de denilen renkli doppler ultrasonografi ile detaylı Fetal Anomali Taraması yapılmalıdır. 24-26 haftalar arasında gizli şeker hastalığının tespiti için 50 gram Şeker Yükleme Testi önerilmektedir.

32. haftadan sonraki her muayenede ise, fetal iyilik halinin ve sancı olup olmadığının tespitinde işimize yarayan NST denilen fetal monitorizasyon testiNon-Stress Test gereklidir. NST cihazı özel bir makinadır ve problar aracılığı ile gizli sancı, fetusun kalp ritmi ve hareketleri kağıda kaydedilmektedir.   Birinci trimester tarama testinde risk çıkarsa ya hemen “Koryon Villus Biyopsisi”(CVS), ya da yagın olmamakla birlikte bazen erken “Amniyosentez” yapılır. CVS de plasentadan örnekleme yapılır. Alınan hücrelerden fetal genetik yapı incelenir ve kromozom analizi yapılır. Amniyosentez ise çoğunlukla 16-18 haftalar arasında yapılır. Amniyotik sıvı içerisindeki fetüse ait hücrelere genetik testler yapılır.

Kordosentez;

Geç kalınmış olgularda 20 haftadan sonra fetusun göbek kordonundan alınan kana inceleme yapılır. Bu işleme “Kordosentez” adı verilir. Bu invazif girişimlerde (karın içi) yapanın da tecrübesine bağlı olarak yüzde yarım ile iki arasında değişen oranlarda gebeliği kaybetme, yani düşük ihtimali mevcuttur.

Yapılan bütün testler neticede tarama testidir. Normal ultrasonografik inceleme ile fetal sakatlık saptama genellikle %70 civarındadır. Detaylı ultrasonografi ile ise bu oran %80-85’lere çıkar. Peki neden 20 -23 haftalar arasını bekliyoruz.? Çünkü bu haftalarda fetus artık erişkinin bir kopyasıdır. Artık vücudunun bütün organları gelişimini tamamlamıştır. Eksik veya fazlalık olmaması gerekir. Bir de fetal kalp bu haftalarda en iyi görüntülenmektedir. Bu incelemeyi genellikle konusunda uzman bir “Perinatolog” yapar. Böylece bebeği deneyimli bir gözün daha görmesi atlanılabilen bazı hastalıkları yakalama şansı doğurur. Bu inceleme normal ultrasonografiden daha uzun sürer. Bebeğe giden kan akımları da ölçülür ve direnç olup olmadığı belirlenir.

Klinikten kliniğe değişmekle birlikte 24-28 haftalar arasında yaptırılması uygundur. Aç iken kan şekeri alınır. Sonra gebeye 50 gram glukoz şekeri suda eritilip içirilir ve tam 1 saat sonra kan şekeri düzeylerine bakılır. 1. saat sonucu 135 mg/dl’nin üzerinde ise 1 hafta sonra 100 gram glukoz tolerans testi yapılır. Bu daha uzun ve daha zahmetli bir testtir. Açken ve şeker içirildikten 1, 2, 3 saat sonra bakılır. Elde edilen 4 değerden ikisi belirlenen standartların üzerinde ise gebelik diyabeti tanısı konulur. Diyet ve egzersiz planlanır. Açlık ve tokluk kan şekeri takibi yapılır. Gerekirse insülin tedavisi başlanır.

32 haftadan sonra muayene sıklığı biraz arttırılır. NST dediğimiz “Fetal Monitorizasyon Testi” her muayenede istenebilir. Doğuma yakın bazı kan testlerini tekrar istemek gerekebilir.

Yapılan bütün işler aileye sapasağlam bir bireyin katılması içindir. Bu 9 ay 10 gün süren bir yolculuktur. Yorucu ama sonu mutlu biten güzel bir maceradır. Amacımız anne  ve baba adayını sağlıklı bebeklere kavuşturmaktır.

Bir Yorum Yaz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir